Các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) hàng đầu cần biết năm 2025

Thị trường tiền mã hóa đã chứng kiến nhiều bước tiến quan trọng, củng cố vị thế của các nền tảng giao dịch phi tập trung. Khi những quy định mới như việc SEC Mỹ phê duyệt ETF Bitcoin giao ngay, kỳ vọng về sự kiện halving Bitcoin và khả năng ETF Ethereum giao ngay được thông qua, lĩnh vực tài chính phi tập trung (DeFi) đã tăng trưởng mạnh mẽ. Sau đợt phục hồi hoạt động DeFi từ cuối năm 2023, các sàn DEX trên nhiều hệ sinh thái blockchain ghi nhận mức độ chấp nhận và khối lượng giao dịch đột phá. Tổng giá trị bị khóa (TVL) trong DeFi đã vượt 100 tỷ USD, và tăng trưởng đó mở rộng ra ngoài Ethereum, lan sang Tron, Solana, các giải pháp mở rộng Ethereum L2, các mạng blockchain lớn và cả Bitcoin. Đây là sự thay đổi căn bản trong xu hướng lựa chọn của nhà giao dịch sang phi tập trung và khối lượng giao dịch tăng mạnh so các năm trước.

Sàn giao dịch phi tập trung là gì?

Sàn giao dịch phi tập trung (DEX) là hình thức sàn tiền mã hóa hoạt động không có đơn vị trung tâm, cho phép người dùng giao dịch trực tiếp với nhau. Nếu lấy phép so sánh, một sàn tập trung giống như siêu thị nơi công ty quản lý tài sản và tiền của bạn, thì DEX như một khu chợ nơi người mua và bán trực tiếp giao dịch với nhau.

Trên DEX, bạn giao dịch trực tiếp với nhà đầu tư khác mà không qua trung gian. Bạn tìm người bán loại tiền mã hóa mình muốn mua và thực hiện giao dịch trực tiếp. Mô hình ngang hàng này giúp bạn kiểm soát hoàn toàn tài sản và quá trình giao dịch, không đơn vị nào nắm giữ tài sản của bạn. Mọi giao dịch đều diễn ra giữa bạn và đối tác. Cách này giúp bạn chủ động quản lý tài sản và lệnh giao dịch, nhưng cũng đòi hỏi người dùng phải hiểu rõ cơ chế giao dịch, cách định giá và bảo vệ tài sản cá nhân.

So sánh sàn phi tập trung (DEX) và sàn tập trung (CEX)

Các DEX là trụ cột của tài chính phi tập trung (DeFi), đem lại phương thức giao dịch tài sản số chủ động và trực tiếp hơn. DEX và CEX có những điểm khác biệt cơ bản sau:

Kiểm soát tài sản: Người dùng DEX giữ toàn quyền với tài sản và khóa riêng tư. Trái với CEX phải chuyển tài sản lên sàn, DEX cho phép giao dịch mà không cần trao quyền kiểm soát. Điều này giảm thiểu rủi ro mất tài sản do sàn bị tấn công, phá sản hoặc gian lận.

Quyền riêng tư vượt trội: DEX thường chỉ yêu cầu rất ít thông tin cá nhân, vượt trội về bảo mật dữ liệu so với CEX. Nhiều DEX không áp dụng xác minh danh tính (KYC), phù hợp với người dùng đề cao quyền riêng tư.

Giảm thiểu rủi ro đối tác: Giao dịch ngang hàng, không trung gian giúp giảm nguy cơ bị đánh cắp, gian lận hay quản lý sai từ sàn. Mỗi giao dịch trực tiếp giữa hai bên, không qua tổ chức nào.

Chống kiểm duyệt: Nhờ phi tập trung, DEX ít bị chi phối bởi chính phủ hoặc nguy cơ bị đóng cửa. Điều này giúp DEX bền vững và dễ tiếp cận ở các khu vực tài chính truyền thống bị hạn chế.

Danh mục token đa dạng: DEX thường niêm yết nhiều loại tiền mã hóa, kể cả altcoin mới hoặc ít phổ biến mà CEX không hỗ trợ, tăng lựa chọn đầu tư cho người dùng.

Minh bạch và bất biến: Tất cả giao dịch trên DEX đều ghi trên blockchain, đảm bảo minh bạch tuyệt đối và không thể thay đổi. Mọi hoạt động đều kiểm chứng được, tạo hồ sơ kiểm toán rõ ràng.

Đổi mới sản phẩm tài chính: DEX đi đầu trong các sản phẩm giao dịch sáng tạo như yield farming, khai thác thanh khoản, tạo lập thị trường tự động (AMM) mà tài chính truyền thống chưa phổ biến.

Các sàn giao dịch phi tập trung tốt nhất năm 2025

Dưới đây là những DEX dẫn đầu thị trường, được đánh giá theo tổng giá trị bị khóa (TVL), số lượng ví hoạt động (UAW), vốn hóa và khối lượng giao dịch:

dYdX là DEX chuyên biệt về phái sinh tài chính, giao dịch ký quỹ và hợp đồng vĩnh cửu. Xuất hiện từ tháng 7 năm 2017, dYdX ban đầu cung cấp giao dịch ký quỹ, cho vay và vay trên Ethereum layer-1. Xây dựng trên blockchain Ethereum bằng hợp đồng thông minh, dYdX tạo môi trường giao dịch phi tín thác và bảo mật. Khác với DEX truyền thống chỉ hỗ trợ spot trading, dYdX phát triển các sản phẩm giao dịch phức tạp như đòn bẩy và bán khống, vốn là đặc trưng của các sàn tập trung. dYdX áp dụng công nghệ StarkEx của StarkWare cho mở rộng Layer 2, giảm phí gas và tăng tốc độ giao dịch. dYdX hiện là nền tảng phái sinh nổi bật. Token DYDX dùng cho quản trị, staking và cung cấp thanh khoản.

Uniswap ra mắt ngày 2 tháng 11 năm 2018 bởi Hayden Adams, chủ yếu hoạt động trên Ethereum. Là một AMM, Uniswap vận hành bằng bể thanh khoản thay cho nhà tạo lập thị trường truyền thống và cho phép giao dịch nhiều token Ethereum. Sàn nổi tiếng nhờ khả năng tạo thị trường hiệu quả, không thu phí niêm yết token và mã nguồn mở để lập trình viên dễ dàng fork tạo sàn mới. Uniswap có hơn 300 tích hợp với ứng dụng DeFi và luôn duy trì hoạt động ổn định từ khi ra mắt. Với TVL lớn và khối lượng giao dịch tích lũy trên 1,5 nghìn tỷ USD, Uniswap vẫn là DEX đứng đầu về giao dịch. Token UNI dùng cho quản trị, cung cấp thanh khoản và nhận thưởng phí giao dịch.

PancakeSwap ra mắt tháng 9 năm 2020, nhanh chóng trở thành một trong các DEX phổ biến nhất nhờ tốc độ giao dịch cao và phí thấp. PancakeSwap cho phép giao dịch đa dạng tiền mã hóa trên nhiều mạng lưới. Sau khi mở rộng, PancakeSwap hoạt động trên các blockchain lớn như Ethereum, Aptos, Polygon zkEVM, Arbitrum One, Linea, Base và zkSync Era với tổng thanh khoản dồi dào. PancakeSwap giữ vị thế hàng đầu thị trường DEX. Token CAKE dùng để staking, yield farming, tham gia xổ số và bỏ phiếu quản trị.

Curve do Michael Egorov sáng lập, ra mắt trên Ethereum năm 2017, sau mở rộng sang Avalanche, Polygon, Fantom. Curve chuyên giao dịch stablecoin, nổi bật với phí thấp và trượt giá tối thiểu. Curve dẫn đầu về giao dịch stablecoin trên DEX. Token CRV làm token quản trị và khuyến khích cung cấp thanh khoản trong hệ sinh thái Curve.

Balancer ra mắt năm 2020, nổi tiếng là AMM, DEX và nền tảng thanh khoản đa chức năng. Balancer có AMM sáng tạo, cho phép pool chứa từ hai đến tám loại tiền mã hóa. Balancer cung cấp chức năng quản lý danh mục đầu tư đặc thù trong nhóm DEX. Token BAL dùng cho bỏ phiếu quản trị và thưởng nhà cung cấp thanh khoản.

SushiSwap ra mắt tháng 9 năm 2020 trên Ethereum, nổi bật nhờ hệ thống thưởng cho nhà cung cấp thanh khoản bằng token SUSHI, đồng thời là token quản trị. SushiSwap duy trì cộng đồng người dùng trung thành. Token SUSHI cho quyền quản trị và chia sẻ doanh thu phí giao dịch.

GMX ra mắt trên Arbitrum tháng 9 năm 2021, sau đó lên Avalanche đầu 2022. GMX là nền tảng giao dịch giao ngay và hợp đồng vĩnh cửu phi tập trung, nổi bật với phí swap thấp và hỗ trợ đòn bẩy. GMX mang lại giá trị riêng biệt cho holder và nhà cung cấp thanh khoản. Token GMX dùng cho quản trị, staking, chia sẻ phí giao dịch và lợi ích hệ sinh thái.

Aerodrome ra mắt trên blockchain Layer 2 Base của Coinbase, trở thành trung tâm thanh khoản chính của hệ Base. Theo mô hình AMM, Aerodrome thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng DeFi. Token AERO có thể khóa để nhận veAERO, NFT đại diện quyền biểu quyết theo số lượng và thời gian khóa.

Raydium là nền tảng DeFi và AMM xây trên Solana, ra mắt tháng 2 năm 2021 nhằm giải quyết phí cao, tốc độ chậm. Sàn cung cấp hoán đổi token, thanh khoản và bệ phóng dự án mới trên Solana (AcceleRaytor). Nhờ tích hợp order book, Raydium tối ưu thanh khoản và hiệu quả giao dịch toàn hệ sinh thái. Token RAY đa năng: quản trị, trả phí giao dịch, thưởng cung cấp thanh khoản.

VVS Finance ra mắt cuối 2021, hướng đến trải nghiệm DeFi dễ dùng nhờ phí thấp, tốc độ cao. Sản phẩm gồm Bling Swap, Crystal Farms và lấy người dùng làm trọng tâm. Token VVS dùng để staking, quản trị nền tảng.

Bancor ra mắt tháng 6 năm 2017, là giao thức DeFi đầu tiên và cha đẻ cơ chế AMM trên blockchain. Bancor phát triển pool AMM thành thành phần cốt lõi của DeFi, thu hút lượng tài sản lớn trên nhiều blockchain. Bancor là nền tảng có ý nghĩa lịch sử và kỹ thuật với sự phát triển DEX. Token BNT dùng cho quản trị, staking, cung cấp thanh khoản.

Camelot ra mắt năm 2022 trên Arbitrum, tối ưu hóa phí thấp, giao dịch hiệu quả. Camelot nổi bật ở định hướng cộng đồng, giao thức thanh khoản tùy chỉnh và tính năng sáng tạo. Sàn hỗ trợ các dự án mới trên Arbitrum trong hệ sinh thái DEX. Token GRAIL chủ yếu cho quản trị, thưởng cung cấp thanh khoản.

Cách chọn DEX phù hợp để giao dịch

Khi lựa chọn DEX, cần đánh giá kỹ để đảm bảo giao dịch an toàn, hiệu quả và đúng mục tiêu đầu tư. Một số yếu tố quan trọng:

Đảm bảo an toàn bảo mật: Bảo mật quyết định an toàn tài sản. Cần xem xét hạ tầng bảo mật, lịch sử sự cố, kiểm toán hợp đồng thông minh bởi bên thứ ba uy tín. Xác minh nền tảng có thành tích bảo mật tốt, mã nguồn được kiểm tra độc lập.

Ưu tiên thanh khoản lớn: Thanh khoản cao giúp giao dịch hiệu quả, mua bán nhanh với giá sát thị trường, giảm trượt giá và rủi ro thực hiện lệnh. Thanh khoản đủ ngăn các lệnh lớn làm biến động giá mạnh.

Kiểm tra tài sản và blockchain hỗ trợ: Đảm bảo DEX hỗ trợ loại tiền mã hóa bạn giao dịch và tương thích blockchain bạn giữ tài sản. Một số DEX chỉ hỗ trợ tài sản trên blockchain nhất định, hạn chế lựa chọn giao dịch.

Đánh giá giao diện và trải nghiệm người dùng: Giao diện trực quan, dễ sử dụng giúp cả người mới và chuyên gia thao tác thuận lợi. DEX cần có hướng dẫn rõ ràng, mạng lưới ổn định, ít gián đoạn làm ảnh hưởng giao dịch và lợi nhuận.

So sánh phí giao dịch và chi phí liên quan: Cần phân tích kỹ cấu trúc phí, cả phí giao dịch và phí mạng. Phí tác động lớn đến lợi nhuận, nhất là khi giao dịch nhiều hoặc khối lượng lớn. So sánh nhiều nền tảng để chọn giải pháp tiết kiệm nhất.

Rủi ro khi giao dịch trên DEX

Giao dịch trên DEX có nhiều lợi ích nhưng cũng tồn tại rủi ro đặc thù:

Lỗ hổng hợp đồng thông minh: DEX dựa hoàn toàn vào hợp đồng thông minh, bất kỳ lỗi hoặc lỗ hổng nào đều gây rủi ro mất mát lớn. Không như CEX, thường không có quỹ bảo hiểm hoặc tổ chức chịu trách nhiệm. Lỗi code có thể khiến tài sản mất vĩnh viễn.

Thanh khoản thấp ở DEX nhỏ: DEX mới hoặc ít người dùng có thể thiếu thanh khoản, dẫn đến trượt giá cao, khó khớp lệnh lớn ở giá ổn định như mong muốn.

Rủi ro tổn thất tạm thời với nhà cung cấp thanh khoản: Khi cung cấp thanh khoản cho pool, giá tài sản thay đổi so với lúc gửi vào dẫn đến tổn thất tạm thời nếu rút vốn lúc giá bất lợi. Càng kéo dài chênh lệch giá, tổn thất càng lớn.

Thiếu sự quản lý pháp lý: Không bị kiểm soát giúp tự do khỏi hệ thống tài chính truyền thống nhưng cũng giảm bảo vệ trước gian lận, thao túng thị trường hoặc vi phạm pháp luật. Người dùng không có cơ chế khiếu nại nếu phát sinh tranh chấp.

Rủi ro do sai sót người dùng: DEX đòi hỏi kỹ năng và tự chịu trách nhiệm quản lý tài sản. Lỗi như gửi nhầm địa chỉ, tương tác hợp đồng độc hại sẽ gây mất tài sản không thể phục hồi. Người dùng phải tự xác minh giao dịch và bảo mật cá nhân.

Kết luận

Hệ sinh thái sàn giao dịch phi tập trung đã phát triển mạnh mẽ với nhiều lựa chọn cho cả người mới và nhà đầu tư chuyên nghiệp. Công nghệ DEX giúp nâng cao bảo mật, cải thiện trải nghiệm, mở rộng danh mục token và thúc đẩy tài chính phi tập trung. Các nền tảng dẫn đầu—từ mô hình AMM tiên phong của Uniswap, chiến lược đa chuỗi của PancakeSwap, chuyên môn stablecoin của Curve đến hệ thống thưởng cộng đồng của SushiSwap—phản ánh sự đa dạng đáp ứng đủ nhu cầu và sở thích nhà giao dịch. Khi DeFi tiếp tục phát triển, thách thức là duy trì sự chủ động, thích ứng linh hoạt, chú trọng bảo mật, hiệu quả giao dịch và giữ vững giá trị cốt lõi của tài chính phi tập trung.

Câu hỏi thường gặp

DEXs là gì?

DEXs là viết tắt của decentralized exchanges (sàn giao dịch phi tập trung), tức nền tảng giao dịch tiền mã hóa ngang hàng không trung gian. DEX vận hành trên blockchain, cho phép giao dịch trực tiếp giữa các nhà đầu tư mà không có đơn vị quản lý trung tâm.

Những DEX tiêu biểu nào?

Các DEX nổi bật gồm Uniswap, 1inch, Raydium và dYdX. Những sàn này dùng hợp đồng thông minh và AMM để hỗ trợ giao dịch tiền mã hóa ngang hàng trên nhiều blockchain mà không cần trung gian.

DEX có hợp pháp không?

DEX hợp pháp ở phần lớn quốc gia, nhưng người dùng phải tuân thủ quy định thuế và pháp luật sở tại. Tính hợp pháp khác nhau tùy từng khu vực nên cần kiểm tra quy định địa phương trước khi sử dụng.

DEX là viết tắt của gì?

DEX là Decentralized Exchange (sàn giao dịch phi tập trung). Đây là thị trường ngang hàng, nơi người dùng giao dịch tiền mã hóa trực tiếp không trung gian, kiểm soát hoàn toàn tài sản và khóa riêng tư trong mọi giao dịch.