

Hãy hình dung một thế giới nơi Bitcoin chỉ là điểm bắt đầu của tiền kỹ thuật số. Đây chính là tình huống đã diễn ra trong thế giới tiền điện tử. Dù Bitcoin vẫn giữ vai trò đồng coin tiên phong và lớn nhất, hàng nghìn loại tiền kỹ thuật số thay thế đã xuất hiện kể từ khi Bitcoin ra đời năm 2009. Những đồng coin thay thế này được gọi chung là "Altcoin".
Thuật ngữ "Altcoin" kết hợp từ "alternative" (thay thế) và "coin" (đồng tiền), dùng để chỉ bất kỳ loại tiền điện tử nào không phải Bitcoin. Giống như việc có nhiều loại ô tô phục vụ mục đích khác nhau, Altcoin ra đời để giải quyết các vấn đề hoặc cung cấp tính năng mà Bitcoin chưa có.
Altcoin đầu tiên là Litecoin, ra mắt năm 2011 với mục tiêu xử lý giao dịch nhanh hơn Bitcoin. Hiện nay, hệ sinh thái Crypto có hơn 16.500 loại tiền điện tử với đặc điểm và mục đích riêng biệt. Trong khi Bitcoin chiếm khoảng một nửa tổng giá trị thị trường, Altcoin chiếm nửa còn lại, phản ánh vai trò ngày càng lớn của nhóm tài sản này trong nền kinh tế số.
Để hiểu đúng về Altcoin, trước tiên cần làm rõ một số khái niệm cơ bản trong thế giới tiền điện tử.
Trước hết, "coin" là loại tiền điện tử hoạt động trên blockchain riêng. Ví dụ, Bitcoin chạy trên blockchain Bitcoin, Ethereum trên blockchain Ethereum, v.v. Đây là những đồng coin gốc của từng mạng lưới.
Trong khi đó, "Altcoin" là bất kỳ loại tiền điện tử nào không phải Bitcoin. Tuy nhiên, có quan điểm cho rằng Altcoin là mọi loại tiền điện tử không phải Bitcoin hoặc Ethereum, vì đây là hai đồng coin lớn nhất và lâu đời nhất.
Khác với "coin", "token" là loại tiền điện tử chạy trên blockchain của một loại tiền điện tử khác, không có blockchain riêng. Ví dụ, nhiều token hoạt động trên mạng Ethereum, sử dụng hạ tầng của mạng này để phục vụ các mục đích khác nhau.
Altcoin thường được chia thành hai nhóm sau:
Đa số Altcoin nhắm tới việc khắc phục một số hạn chế của Bitcoin, như tốc độ giao dịch, tiêu thụ năng lượng, quyền riêng tư, hoặc khả năng ứng dụng linh hoạt. Mỗi Altcoin đều có giá trị độc đáo, khiến nhóm này khác biệt với Bitcoin và các loại tiền điện tử khác.
Vũ trụ Altcoin vô cùng đa dạng, gồm nhiều danh mục phục vụ các mục đích khác nhau trong hệ sinh thái Crypto:
Stablecoin được thiết kế để giảm biến động giá bằng cách neo giá trị vào các tài sản ổn định như USD hoặc vàng. Ví dụ: USDC, USDT (Tether) và DAI. Khác phần lớn các loại tiền điện tử, stablecoin hướng tới duy trì giá trị ổn định, phù hợp cho các giao dịch hàng ngày và đóng vai trò "nơi trú ẩn an toàn" khi thị trường biến động.
Utility token hay token tiện ích cho phép truy cập các dịch vụ trong một mạng blockchain nhất định. Chúng hoạt động như chìa khóa kỹ thuật số mở khóa các tính năng hoặc dịch vụ trên nền tảng. Ví dụ: XRP thiết kế cho giao dịch xuyên biên giới, MATIC hỗ trợ phí giao dịch trên mạng Polygon.
Những Altcoin này được tạo ra để làm phương tiện trao đổi giá trị. Chúng tập trung vào khả năng thanh toán hiệu quả, với ưu điểm về tốc độ giao dịch nhanh và phí thấp.
Token quản trị trao quyền biểu quyết trong quá trình quyết định của dự án blockchain. Chủ sở hữu token này có thể bỏ phiếu cho các thay đổi giao thức, tương tự cổ đông biểu quyết trong công ty. Maker (MKR) là ví dụ tiêu biểu, cho phép người dùng quyết định cách vận hành nền tảng MakerDAO.
Security token đại diện quyền sở hữu tài sản bên ngoài, tương tự chứng khoán truyền thống. Chúng có thể đại diện cho cổ phần công ty, một phần bất động sản hoặc khoản đầu tư khác. Các token này thường chịu quản lý theo quy định về chứng khoán.
Meme coin xuất phát từ những trò đùa hoặc bình luận xã hội, nhưng nổi tiếng nhờ sự ủng hộ của cộng đồng. Dogecoin (DOGE) và Shiba Inu (SHIB) là hai ví dụ tiêu biểu, bắt nguồn từ meme hài trên Internet nhưng phát triển cộng đồng lớn mạnh. Những coin này thường có nguồn cung khổng lồ hoặc không giới hạn, dẫn đến mức giá tiếp cận thấp.
Đây là các token vận hành cho game blockchain, nơi người chơi có thể nhận phần thưởng tiền điện tử thông qua việc chơi game. Ví dụ: Axie Infinity, nơi người chơi nuôi, lai tạo và chiến đấu với các sinh vật để nhận token quy đổi thành các loại tiền khác.
Dù có hàng nghìn Altcoin trên thị trường, chỉ một số ít khẳng định vị thế hàng đầu dựa trên ứng dụng, mức độ chấp nhận và vốn hóa. Dưới đây là các Altcoin nổi bật nhất:
Ethereum là Altcoin lớn nhất với vốn hóa khoảng 440 tỷ USD. Khác với Bitcoin chủ yếu là tiền kỹ thuật số, Ethereum mở ra khái niệm "hợp đồng thông minh" có thể lập trình, tự động thực hiện khi đủ điều kiện. Đổi mới này giúp hàng nghìn ứng dụng phát triển trên nền tảng, từ tài chính đến game và thị trường nghệ thuật số.
Phát triển bởi Ripple Labs, XRP hướng tới chuyển tiền quốc tế nhanh chóng, chi phí thấp. Nền tảng tập trung hỗ trợ tổ chức tài chính cải thiện thanh toán xuyên biên giới, thay thế cho hệ thống ngân hàng truyền thống.
Solana nổi bật nhờ tốc độ giao dịch cực nhanh và chi phí thấp. Blockchain này xử lý được hàng nghìn giao dịch mỗi giây, phù hợp với các ứng dụng yêu cầu hiệu suất cao như nền tảng giao dịch và trò chơi.
Cardano phát triển blockchain dựa trên nghiên cứu học thuật, chú trọng bảo mật và bền vững. Nền tảng dùng cơ chế đồng thuận proof-of-stake (bằng chứng cổ phần), tiêu tốn ít năng lượng hơn nhiều so với mô hình đào coin Bitcoin.
Litecoin thường được ví như "bạc so với vàng Bitcoin" và là một trong những Altcoin đầu tiên, ra đời năm 2011. Tiền điện tử này xác nhận giao dịch nhanh hơn và dùng thuật toán băm khác Bitcoin. Sau hơn một thập kỷ hoạt động, Litecoin vẫn được ưa chuộng trong thanh toán nhờ phí thấp và được chấp nhận rộng rãi.
Bắt nguồn từ trò đùa meme Internet, Dogecoin đã trở thành một trong những tiền điện tử nhận diện rộng rãi nhất toàn cầu. Dù xuất phát hài hước, Dogecoin phát triển cộng đồng đam mê, thu hút sự chú ý nhờ các nhân vật nổi tiếng. Giá phải chăng và nguồn cung vô hạn khiến DOGE phổ biến cho giao dịch "tiền boa" và các giao dịch nhỏ.
Là stablecoin lớn nhất theo vốn hóa, Tether giữ giá trị neo với USD. Mỗi token USDT được bảo đảm bằng dự trữ, bảo đảm giá trị 1 USD, trở thành công cụ thiết yếu cho giao dịch giữa các loại tiền điện tử biến động và tài sản ổn định mà không cần quy đổi về tiền pháp định. Đây là đồng tiền điện tử có khối lượng giao dịch lớn nhất mỗi ngày.
USDC là stablecoin tăng trưởng nhanh, được quản lý và neo giá theo USD. Được phát hành bởi liên minh Centre (do Circle và Coinbase đồng sáng lập), USDC nổi bật minh bạch với các báo cáo kiểm toán thường xuyên. Stablecoin này là hạ tầng quan trọng cho tài chính phi tập trung và thanh toán xuyên biên giới.
Ra mắt như lựa chọn thay thế Dogecoin, Shiba Inu nhanh chóng thu hút lượng người theo dõi lớn. Dù bắt đầu là meme coin, dự án mở rộng gồm sàn giao dịch phi tập trung (ShibaSwap), nền tảng NFT và nhiều tiện ích khác. Giá cực thấp mỗi token giúp nhà đầu tư sở hữu hàng triệu hoặc tỷ token, tạo sức hút mạnh trong giới đầu tư nhỏ lẻ.
Uniswap đã cách mạng hóa giao dịch tiền điện tử với mô hình tạo lập thị trường tự động (AMM). Là một trong những sàn phi tập trung lớn nhất, nền tảng cho phép giao dịch token trực tiếp từ ví cá nhân không cần trung gian, đồng thời chủ sở hữu UNI có quyền biểu quyết định hướng phát triển giao thức.
Mỗi Altcoin trong danh sách trên đều mang lại tính năng và lợi ích khác biệt so với Bitcoin, đáp ứng nhu cầu và trường hợp sử dụng riêng trong thị trường tiền điện tử.
Để quyết định đầu tư Altcoin chính xác, cần hiểu rõ hai chỉ số quan trọng: tỷ lệ thống trị Altcoin và vốn hóa thị trường.
Tỷ lệ thống trị Altcoin là phần trăm tổng giá trị thị trường tiền điện tử thuộc về tất cả các Altcoin. Công thức tính như sau:
Tỷ lệ thống trị Altcoin = (Tổng vốn hóa thị trường tiền điện tử – Vốn hóa Bitcoin) / Tổng vốn hóa thị trường × 100%
Khi tỷ lệ thống trị Bitcoin giảm, Altcoin tăng, thể hiện dòng tiền chuyển vào các loại tiền điện tử thay thế.
Biểu đồ thống trị Altcoin là công cụ mạnh để phát hiện xu hướng thị trường:
Lịch sử cho thấy, tỷ lệ thống trị Altcoin đạt đỉnh năm 2017–2018 gần 67% và giữa năm 2021 gần 60%. Đây đều là giai đoạn giá Altcoin bùng nổ mạnh mẽ.
Vốn hóa thị trường Altcoin là tổng giá trị của tất cả Altcoin đang lưu hành. Chỉ số này bằng giá hiện tại mỗi coin nhân với nguồn cung lưu hành (trừ Bitcoin), rồi cộng lại.
Gần đây, tổng vốn hóa Altcoin đạt khoảng 1,4 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng 55% tổng thị trường tiền điện tử.
Theo dõi biểu đồ vốn hóa Altcoin cung cấp thông tin giá trị:
Nhiều nhà đầu tư theo dõi tỷ lệ giữa vốn hóa Bitcoin và tổng vốn hóa Altcoin để xác định khả năng chuyển vốn giữa các phân khúc thị trường. Khi dòng tiền chuyển từ Bitcoin sang Altcoin, thường xuất hiện làn sóng tăng giá toàn thị trường Altcoin.
Trong thị trường tiền điện tử, có hiện tượng gọi là "mùa Altcoin" hay "altseason", chỉ giai đoạn nhiều Altcoin vượt trội Bitcoin, thường với mức tăng giá ngoạn mục trong thời gian ngắn.
Mùa Altcoin thường bắt đầu sau khi Bitcoin tăng mạnh rồi đi ngang hoặc ổn định. Khi đó, nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận cao hơn sẽ chuyển một phần vốn từ Bitcoin sang Altcoin, khiến tỷ lệ thống trị Bitcoin giảm và Altcoin tăng giá mạnh.
Chỉ số Altcoin Season Index giúp nhà đầu tư nhận diện mùa Altcoin dựa trên các yếu tố:
Các mùa Altcoin nổi bật gồm:
Mùa Altcoin thường kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, tùy điều kiện thị trường, tâm lý nhà đầu tư và yếu tố vĩ mô. Có thể kết thúc nhanh như khi bắt đầu, giá cũng có thể giảm mạnh không kém lúc tăng.
Như mọi khoản đầu tư, Altcoin có thể mang lại lợi ích lớn nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro đáng kể mà nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ.
Với rủi ro đầu tư Altcoin, nghiên cứu kỹ là bắt buộc trước khi quyết định bỏ vốn. Dưới đây là các yếu tố quan trọng cần xem xét khi đánh giá Altcoin tiềm năng:
Sách trắng (white paper) là tài liệu mô tả công nghệ, mục tiêu và chiến lược triển khai của đồng tiền điện tử. Khi đọc, cần chú ý:
Xem xét kỹ các khía cạnh này giúp bạn quyết định đầu tư Altcoin chính xác hơn, biết được đồng nào nên đầu tư và đồng nào cần tránh.
Lưu trữ Altcoin đúng cách là yếu tố then chốt để bảo vệ khoản đầu tư. Các hình thức lưu trữ khác nhau mang lại mức độ bảo mật và tiện lợi khác nhau.
Bất kể chọn loại ví nào, bạn cần tuân thủ các biện pháp bảo mật sau:
Như câu nói nổi tiếng trong thế giới crypto: "Not your keys, not your coins." (Không giữ khóa riêng, không sở hữu coin). Do đó, tự chịu trách nhiệm bảo vệ Altcoin của mình là nguyên tắc không thể thiếu khi tham gia hệ sinh thái tiền điện tử.
Thị trường Altcoin liên tục phát triển từ năm 2011 đến nay. Khi không gian tiền điện tử ngày càng trưởng thành, các dự án có giá trị thực tiễn, ứng dụng đời sống sẽ phát triển mạnh, còn dự án kém chất lượng sẽ dần biến mất.
Với người mới bước vào Altcoin, lựa chọn nền tảng giao dịch đáng tin cậy là điểm xuất phát lý tưởng. Một sàn giao dịch tốt cần cung cấp danh mục Altcoin đa dạng, giao diện thân thiện, bảo mật chắc chắn và hỗ trợ khách hàng chuyên nghiệp. Phí cạnh tranh và thanh khoản cao giúp bạn giao dịch hiệu quả, đặc biệt trong mùa Altcoin khi cơ hội đa dạng hóa đầu tư trở nên phong phú.
Dù bạn quan tâm theo dõi xu hướng thị trường qua các chỉ số thống trị Altcoin hay xây dựng danh mục đầu tư đa dạng, lựa chọn đúng công cụ và nền tảng sẽ giúp bạn đủ khả năng tiếp cận, tự tin tham gia thị trường đầy tiềm năng này.
Altcoin là đồng tiền dùng blockchain khác Bitcoin, thiết kế để cung cấp những tính năng hoặc mục tiêu khác biệt so với Bitcoin, có đặc điểm riêng dù cùng nền tảng công nghệ blockchain.
Top 10 altcoin lớn nhất hiện nay là Ethereum, Cardano, Binance Coin, Solana, Litecoin, Polkadot, Chainlink, Dogecoin, Ripple và Avalanche. Đây là các đồng có vốn hóa và khối lượng giao dịch lớn nhất thị trường.
Nhà đầu tư mới nên ưu tiên Altcoin có đội ngũ phát triển uy tín, lịch sử hoạt động tốt và tiềm năng tương lai. Phân tích kỹ tokenomics, theo dõi thị trường, cộng đồng hỗ trợ để ra quyết định sáng suốt.
Altcoin rủi ro cao vì thị trường nhỏ, giá biến động mạnh, dễ bị thao túng bởi tin tức và tâm lý đầu cơ. Nhà đầu tư cần chuẩn bị cho biến động giá bất ngờ.
Bạn có thể bắt đầu với 100 nghìn đồng trở lên, đủ để thử nghiệm và học hỏi. Điều quan trọng là kiên nhẫn, quản lý vốn hợp lý chứ không phải số tiền ban đầu.
Đánh giá công nghệ lõi, cộng đồng và đội ngũ phát triển. Phân tích thị trường, khối lượng giao dịch, động lực tăng trưởng. Cân nhắc tiềm năng dài hạn, các yếu tố rủi ro để ra quyết định đầu tư hợp lý.
Có, một số Altcoin có thể sinh lời cao hơn Bitcoin trong một số chu kỳ thị trường. Tuy nhiên, điều này phụ thuộc vào lựa chọn dự án và thời điểm đầu tư.
Phân tán đầu tư giữa các Altcoin tiềm năng khác nhau, thường xuyên theo dõi thị trường, đặt mục tiêu lợi nhuận, điểm dừng lỗ rõ ràng. Kết hợp coin lớn với coin nhỏ để tối ưu hóa rủi ro và lợi nhuận.











