Directed Acyclic Graph (DAG) là gì?

Kể từ khi blockchain xuất hiện, công nghệ này đã chứng minh nhiều ưu điểm vượt trội so với các hệ thống truyền thống trong lĩnh vực ngân hàng. Dù các tổ chức tài chính mất nhiều năm mới chú ý, nay họ đã bắt đầu quan tâm. Tuy nhiên, blockchain không phải là công nghệ duy nhất mang tính cách mạng trong fintech. Nhiều chuyên gia tiền mã hóa đánh giá Directed Acyclic Graph (DAG) là một đột phá mới, mở ra phương án thay thế tiềm năng cho việc tổ chức dữ liệu và xử lý giao dịch.

So sánh DAG và công nghệ Blockchain

Directed Acyclic Graph (DAG) là mô hình dữ liệu mà một số đồng tiền mã hóa sử dụng thay cho blockchain. Trong các cuộc thảo luận về DAG so với blockchain, DAG thường được xem là “kẻ thay thế blockchain”, bởi nhiều người tin rằng công nghệ này có thể vượt qua blockchain trong tương lai. Cấu trúc DAG gồm các vòng tròn và đường nối—mỗi vòng tròn (đỉnh) đại diện cho một hành động thêm vào mạng lưới, còn mỗi đường nối (cạnh) xác định trình tự xác nhận giao dịch. Các đường nối chỉ đi một chiều, tạo nên đặc trưng “có hướng” của DAG, và “không chu trình” vì các đỉnh không tự quay lại. Mô hình này thường được ứng dụng trong mô hình hóa dữ liệu, hỗ trợ người dùng quan sát mối liên hệ giữa các biến và đánh giá tác động qua lại giữa chúng.

DAG khác gì so với Blockchain?

Khi so sánh DAG và blockchain, cả hai cùng đóng vai trò nền tảng cho tiền mã hóa, nhưng có những khác biệt quan trọng. Ví dụ, DAG không tạo khối như blockchain mà xây dựng các giao dịch trực tiếp trên các giao dịch trước đó. DAG gồm các vòng tròn và đường nối, còn blockchain là các khối liên kết. Vì thế, blockchain giống chuỗi các khối, còn DAG như một đồ thị. Đặc biệt, trong DAG, giao dịch không được gom thành khối mà chồng lên nhau, giúp tốc độ xử lý giao dịch vượt trội so với blockchain.

DAG vận hành như thế nào?

Hệ thống dựa trên DAG gồm các vòng tròn và đường nối, mỗi vòng tròn (đỉnh) là một giao dịch mới, mỗi giao dịch được xây dựng trực tiếp lên các giao dịch trước đó. Khi muốn gửi giao dịch, người dùng phải xác nhận một giao dịch đã được gửi trước (tip). Tip là các giao dịch chưa xác nhận, muốn thêm giao dịch mới, người dùng cần xác nhận tip. Giao dịch mới trở thành tip tiếp theo và chờ người khác xác nhận để tiếp tục quy trình. Cơ chế này liên tục tạo lớp giao dịch mới, giúp mạng DAG mở rộng không ngừng. Công nghệ DAG còn tích hợp cơ chế chống chi tiêu kép. Khi các node xác nhận giao dịch cũ, chúng kiểm tra toàn bộ chuỗi giao dịch từ đầu, đảm bảo số dư hợp lệ và mọi thông tin đều chính xác.

DAG được ứng dụng vào đâu?

DAG chủ yếu được phát triển để xử lý giao dịch hiệu quả hơn blockchain. So với blockchain, DAG không có khối nên người dùng không phải chờ thời gian tạo khối—có thể gửi bao nhiêu giao dịch tùy ý, miễn xác nhận các giao dịch trước đó. DAG còn tiết kiệm năng lượng do không cần đào truyền thống. Blockchain dùng Proof of Work (PoW) tiêu tốn nhiều năng lượng, còn các đồng tiền mã hóa dựa trên DAG vẫn dùng PoW nhưng tiêu thụ rất ít điện. DAG đặc biệt phù hợp với thanh toán vi mô. Sổ cái phân tán như blockchain thường khó xử lý thanh toán vi mô do phí giao dịch có thể cao hơn giá trị thanh toán. Với DAG, chỉ cần trả phí node rất nhỏ, không có phí xử lý, kể cả khi mạng tắc nghẽn, mức phí vẫn không đổi.

Những loại tiền mã hóa nào ứng dụng DAG?

Dù DAG được đánh giá hiệu quả hơn blockchain, chỉ một số dự án áp dụng công nghệ này. IOTA—viết tắt của Internet of Things Application—là ví dụ nổi bật. IOTA (MIOTA) nổi tiếng nhờ tốc độ giao dịch cao, khả năng mở rộng, bảo mật, quyền riêng tư và đảm bảo dữ liệu. IOTA sử dụng các node và tangle (mạng lưới các node liên kết) để xác nhận giao dịch. Người dùng cần xác nhận hai giao dịch khác để phê duyệt một giao dịch, nhờ đó mọi thành viên đều tham gia đồng thuận, tạo nên mạng phi tập trung hoàn toàn. Nano cũng sử dụng DAG thay vì blockchain, nhưng không phải là DAG thuần túy mà kết hợp cả DAG và blockchain. Dữ liệu truyền qua các node, mỗi người dùng sở hữu một ví, tích hợp các nguyên lý blockchain. Giao dịch yêu cầu cả người gửi lẫn người nhận cùng xác nhận. BlockDAG cũng triển khai DAG, cung cấp phần cứng tiết kiệm điện và ứng dụng di động để khai thác BDAG.

Ưu, nhược điểm của DAG

Giống như blockchain, DAG có ưu và nhược điểm riêng. Ưu điểm nổi bật: tốc độ nhanh (do không bị giới hạn bởi thời gian tạo khối, giao dịch xử lý liên tục); phí thấp hoặc gần bằng không (không cần đào nên không phải trả thưởng cho thợ đào); không cần đào nên tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải carbon; khả năng mở rộng cao nhờ không phải chờ tạo khối. Tuy nhiên, DAG cũng tồn tại nhược điểm đáng lưu ý: vấn đề phi tập trung vì một số giao thức DAG có yếu tố tập trung—thường chỉ là giải pháp tạm thời để khởi động mạng. Ngoài ra, DAG chưa được kiểm nghiệm ở quy mô lớn và chưa phổ biến như các giao thức blockchain khác, ví dụ Layer 2.

Kết luận

Directed Acyclic Graph là công nghệ mới đầy tiềm năng trong lĩnh vực tiền mã hóa. So với blockchain, DAG có nhiều lợi thế—phí thấp, khả năng mở rộng cao—nhưng hiện còn trong giai đoạn phát triển, đối mặt nhiều thách thức nên chưa thể thay thế các giải pháp blockchain đã được kiểm chứng. Công nghệ này vẫn đang hoàn thiện, giới hạn và tiềm năng thực sự chưa được khai thác hết. Tuy nhiên, các ưu điểm nổi bật của DAG khiến nhiều chuyên gia kỳ vọng vào sự phát triển khi các ứng dụng mới xuất hiện. Trong cuộc tranh luận DAG và blockchain, DAG không nhằm thay thế hoàn toàn blockchain mà đóng vai trò lựa chọn thay thế hữu hiệu cho các dự án cần xử lý giao dịch nhanh và tối ưu hơn.

Câu hỏi thường gặp

Nhược điểm của tiền mã hóa DAG là gì?

Tiền mã hóa dựa trên DAG không phải lúc nào cũng phi tập trung hoàn toàn, thường phụ thuộc vào xác thực của bên thứ ba và dễ bị tấn công mạng hơn so với blockchain truyền thống.

BlockDAG có vượt trội hơn Blockchain không?

BlockDAG mang lại khả năng mở rộng và linh hoạt tốt hơn blockchain tiêu chuẩn, phù hợp với một số trường hợp sử dụng nhất định. Tuy nhiên, blockchain vẫn là tiêu chuẩn phổ biến trong nhiều ứng dụng.

Lợi ích khi sử dụng DAG thay vì blockchain truyền thống là gì?

Công nghệ DAG giúp giao dịch nhanh, mở rộng tốt và giảm tiêu thụ năng lượng so với blockchain thông thường.

Có công nghệ nào vượt trội hơn blockchain không?

DAG (Directed Acyclic Graph) cho phép ghi dữ liệu cực nhanh và mở rộng vượt trội so với blockchain. Một số chuyên gia nhận định DAG là giải pháp tối ưu hơn cho một số ứng dụng cụ thể.