Tìm hiểu phí gas: Cơ chế hoạt động và tác động đến giao dịch blockchain

Phí gas là gì?

Phí gas là khoản thanh toán cho thợ đào để xác thực và xử lý giao dịch trên blockchain. Đây còn gọi là phí thợ đào – một cơ chế nền tảng đảm bảo vận hành và bảo mật cho các mạng blockchain.

Giống như xe phải có nhiên liệu để chạy, thợ đào cần phí gas để duy trì hoạt động và an toàn cho mạng. Khi bạn gửi token hoặc thực thi hợp đồng thông minh, bạn cần trả phí gas cho tài nguyên tính toán mà mạng sử dụng.

Cách tính phí gas như sau:

Phí Gas = Giá Gas × Giới hạn Gas

Giá gas, tính bằng Gwei, do người thực hiện giao dịch quyết định. Nếu đặt giá gas thấp, giao dịch có thể xác nhận chậm hoặc thất bại vì thợ đào ưu tiên giao dịch phí cao. Giới hạn gas là lượng tính toán cần thiết cho một giao dịch hoặc hợp đồng thông minh.

Token thanh toán phí gas

Tùy mạng blockchain mà token trả phí gas sẽ khác nhau. Thông thường, có ba nhóm chính:

Token mainnet là đồng gốc dùng trả phí gas trên hầu hết blockchain. Ví dụ, Ethereum dùng ETH làm token gas, Bitcoin cần BTC cho phí giao dịch, Solana dùng SOL, Tron sử dụng TRX làm phí gas.

Một số blockchain yêu cầu token chuyên biệt để trả phí gas, thường gắn liền với hệ sinh thái hoặc giao thức riêng.

Các subnet và Layer 2 có thể dùng token thay thế để trả gas. Ví dụ, một số subnet Avalanche không dùng AVAX làm token gas. Trên Layer 2 như Arbitrum hoặc Base, bạn có thể trả phí gas bằng token khác với đồng mainnet.

Nguyên nhân giao dịch thất bại

Phí gas không đủ là lý do phổ biến khiến người mới Web3 gặp lỗi giao dịch. Hiểu về phí gas giúp bạn phòng tránh rủi ro này.

Ví dụ, nếu ví Ethereum chỉ có USDT mà không có ETH, bạn muốn hoán đổi USDT lấy ETH, giao dịch sẽ thất bại vì phí gas Ethereum chỉ thanh toán bằng ETH, không phải USDT. Để tránh, hãy luôn dự trữ một lượng nhỏ token mạng chính trong ví. Thông thường, nên giữ tối thiểu 0,01 ETH để trả phí gas.

Tắc nghẽn mạng cũng khiến giao dịch thất bại. Khi blockchain đông, thời gian xử lý tăng. Lúc này, trả phí gas cao hơn giúp giao dịch được ưu tiên. Nếu đặt giá gas quá thấp, giao dịch có thể không bao giờ xử lý.

Thay đổi trạng thái on-chain cũng gây thất bại. Nếu blockchain thay đổi nhanh—ví dụ token bạn muốn chuyển đã dùng ở giao dịch khác trước khi giao dịch của bạn xử lý—thì giao dịch sẽ thất bại. Để giảm rủi ro, hãy theo dõi mạng và đặt mức phí gas hợp lý.

Cách xử lý thiếu phí gas

Có nhiều cách khắc phục thiếu phí gas. Ví dụ, nếu bạn muốn hoán đổi USDT trên TRON lấy ETH nhưng thiếu TRX để trả gas, có thể áp dụng các giải pháp sau:

Cách trực tiếp nhất là nạp TRX vào ví. Có thể chuyển từ sàn giao dịch, ví khác hoặc nhờ bạn bè gửi. Đây là giải pháp nhanh và hiệu quả nhất.

Bạn cũng có thể dùng dịch vụ OTC hoặc P2P trong ví. Một số ví cho phép mua trực tiếp token gas bằng tiền pháp định qua OTC hoặc P2P mà không cần sang ví hoặc sàn khác.

Dịch vụ ví miễn phí gas

Để đơn giản hóa giao dịch blockchain, một số ví đã triển khai dịch vụ “miễn phí gas” với 2 tính năng nổi bật.

Thứ nhất là Gas tức thì. Dù bạn không có token mainnet, bạn có thể vay phí gas ngay lập tức, không cần chuẩn bị trước, giúp giao dịch thuận tiện.

Thứ hai là tính năng thưởng token. Tham gia hoạt động trong ví, bạn nhận token thưởng để hoàn phí gas sau giao dịch. Điều này khuyến khích người dùng tích cực và giảm chi phí giao dịch.

Hiện các dịch vụ miễn phí gas hỗ trợ Ethereum, Tron, BNB Chain, Polygon, Base, Arbitrum và sẽ mở rộng nhiều mạng khác.

Đặc biệt, để thúc đẩy hệ sinh thái TON, một số ví cung cấp trợ cấp gas cho giao dịch TON. Bạn được miễn phí gas khi chuyển, hoán đổi và tương tác DApp trên TON. Token TON trợ cấp sẽ ghi nhận vào tài khoản thưởng và bạn có thể kiểm tra tại trung tâm phần thưởng.

Kết luận

Phí gas là phần không thể thiếu trong giao dịch blockchain. Hiểu rõ nguyên lý giúp bạn tránh giao dịch thất bại và vận hành mượt mà.

Cần nắm chắc kiến thức về phí gas, loại token thanh toán, nguyên nhân giao dịch thất bại và giải pháp thực tiễn. Bởi mỗi blockchain yêu cầu token gas khác nhau, bạn nên luôn giữ số dư token mạng chính đủ trong ví.

Khai thác các tính năng ví miễn phí gas và trợ cấp gas TON sẽ giúp đơn giản hóa quản lý phí và nâng cao trải nghiệm giao dịch. Tính năng như Gas tức thì và token thưởng giải quyết hiệu quả tình trạng thiếu gas, tối ưu hóa trải nghiệm Web3. Chủ động theo dõi mạng và điều chỉnh giá gas sẽ giúp tăng tỷ lệ thành công và giao dịch hiệu quả trên blockchain.

Câu hỏi thường gặp

Phí gas bao gồm gì?

Phí gas gồm phí giao dịch, chi phí thực thi hợp đồng thông minh và phí xử lý mạng trên blockchain. Giá gas thay đổi tùy mức độ tắc nghẽn mạng.

Phí gas áp dụng cho gì?

Phí gas là chi phí tài nguyên tính toán để thực hiện giao dịch blockchain. Khoản phí này thay đổi theo mức tắc nghẽn mạng, độ phức tạp giao dịch và khối lượng xử lý. Phí gas người dùng trả sẽ phân phối làm phần thưởng cho thợ đào hoặc người xác thực.