Stablecoin là gì? Hướng dẫn chi tiết cho người mới về các loại tiền mã hóa ổn định

Stablecoin là gì?

Stablecoin là một loại tiền điện tử được thiết kế để giữ giá ổn định, thông qua việc neo giá vào các tài sản dự trữ như tiền pháp định (ví dụ: đô la Mỹ), hàng hóa (như vàng) hoặc các công cụ tài chính khác. Không giống như Bitcoin hay Ethereum thường biến động mạnh, stablecoin giúp tận dụng các lợi ích của blockchain như giao dịch nhanh, bảo mật cao và chuyển tiền xuyên biên giới, đồng thời giảm thiểu rủi ro biến động giá.

Thị trường stablecoin đã phát triển vượt bậc, với tổng vốn hóa hiện trên 235 tỷ đô la Mỹ, thể hiện sự tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm gần đây.

Các loại stablecoin

Stablecoin sử dụng nhiều cơ chế khác nhau để duy trì sự ổn định về giá trị.

Stablecoin bảo chứng tiền pháp định

Đây là loại phổ biến nhất, được neo vào các đồng tiền quốc gia như đô la Mỹ. Stablecoin này giữ dự trữ tiền pháp định tỷ lệ 1:1, nghĩa là mỗi đồng stablecoin có thể quy đổi thành một đơn vị tiền pháp định tương ứng.

Ví dụ: Tether (USDT), USD Coin (USDC), Pax Dollar (USDP), PayPal USD (PYUSD).

Stablecoin bảo chứng hàng hóa

Loại này được đảm bảo bằng tài sản vật chất như vàng, bạc hoặc dầu mỏ. Giá trị stablecoin biến động theo giá thị trường của các hàng hóa đó.

Ví dụ: Tether Gold (XAUt), Pax Gold (PAXG).

Stablecoin bảo chứng tiền điện tử

Stablecoin này được thế chấp bằng các loại tiền điện tử khác. Do tài sản tiền điện tử biến động mạnh, các stablecoin này thường được thế chấp vượt mức, tức là giá trị dự trữ luôn lớn hơn tổng số stablecoin phát hành.

Ví dụ: Dai (DAI), bảo chứng bằng Ethereum qua giao thức MakerDAO.

Stablecoin thuật toán

Stablecoin thuật toán không có tài sản bảo chứng, thay vào đó sử dụng thuật toán để điều chỉnh cung ứng dựa theo nhu cầu thị trường. Khi giá vượt mức mục tiêu, thuật toán sẽ tăng nguồn cung nhằm kéo giá về mốc ổn định.

Ví dụ: Frax (FRAX), kết hợp giữa tài sản bảo chứng và quản lý cung ứng bằng thuật toán.

Các stablecoin phổ biến nhất

Tether (USDT)

Tether là stablecoin lớn nhất về vốn hóa thị trường, trên 143 tỷ đô la Mỹ. Ra đời từ năm 2014, USDT neo vào đô la Mỹ và hỗ trợ trên các blockchain lớn như Ethereum, Solana, Tron.

Việc quản lý dự trữ của Tether từng bị cơ quan quản lý Mỹ điều tra. Công ty này bị Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Kỳ hạn Mỹ phạt vì công bố sai lệch về dự trữ.

USD Coin (USDC)

USDC là stablecoin lớn thứ hai với vốn hóa hơn 58 tỷ đô la Mỹ. Được Circle phát hành, USDC đề cao minh bạch và tuân thủ pháp lý. Dự trữ gồm tiền mặt, trái phiếu kho bạc Mỹ ngắn hạn và được xác nhận hàng tuần.

Circle phát hành USDC cùng Coinbase, cung cấp lựa chọn minh bạch hơn trong bối cảnh lo ngại về dự trữ USDT.

Paxos USD và các stablecoin bảo chứng tiền pháp định khác

Nhiều stablecoin bảo chứng tiền pháp định khác đã ra mắt với tính năng riêng. Chúng neo giá vào đô la Mỹ, được bảo chứng bằng tiền mặt và trái phiếu kho bạc Mỹ, giúp người dùng đa dạng hóa lựa chọn lưu trữ giá trị ổn định.

DAI

DAI khác với các stablecoin tập trung; đây là token phi tập trung tạo ra qua giao thức MakerDAO. DAI giữ tỷ lệ 1:1 với đô la Mỹ nhờ hợp đồng thông minh và thế chấp vượt mức bằng tiền điện tử, chủ yếu là Ethereum.

PayPal USD (PYUSD)

PayPal USD (PYUSD), do PayPal hợp tác với Paxos phát hành, đánh dấu sự gia nhập của các tổ chức tài chính truyền thống vào lĩnh vực stablecoin. PYUSD được thiết kế cho thanh toán và bảo chứng bởi dự trữ do Paxos quản lý.

Ripple USD (RLUSD)

RLUSD là stablecoin mới của Ripple, do công ty phát triển XRP Ledger phát hành. RLUSD neo vào đô la Mỹ và tận dụng hạ tầng thanh toán của Ripple để chuyển tiền quốc tế nhanh, chi phí thấp.

Lưu ý: XRP không phải stablecoin. XRP là tài sản số riêng, dùng chủ yếu cho thanh khoản xuyên biên giới, còn RLUSD được thiết kế là stablecoin neo đô la Mỹ.

Stablecoin euro

Một số stablecoin euro nổi bật:

• EURT (Tether Euro): Stablecoin neo euro, do Tether phát hành
• EURC (Euro Coin by Circle): Stablecoin euro do Circle (đơn vị phát hành USDC) phát hành
• EURS (Stasis Euro): Một trong những stablecoin euro đầu tiên, bảo chứng bằng dự trữ euro
• EUROC (Euro Coin): Stablecoin euro tuân thủ quy định, phổ biến tại châu Âu

Stablecoin euro có chức năng như stablecoin đô la Mỹ, hữu ích cho doanh nghiệp, cá nhân châu Âu muốn tránh chi phí chuyển đổi khi giao dịch bằng đồng tiền địa phương.

Cách stablecoin duy trì giá trị

Tính ổn định của stablecoin phụ thuộc vào từng cơ chế bảo chứng cụ thể.

Tài sản dự trữ

Stablecoin bảo chứng tiền pháp định duy trì giá trị bằng lượng dự trữ tương ứng số coin phát hành. Tài sản này thường gửi tại ngân hàng, trái phiếu kho bạc hoặc kênh đầu tư an toàn khác.

Cơ chế neo giá

Neo giá phổ biến là tỷ lệ 1:1 với tiền pháp định, thường là đô la Mỹ, đảm bảo một stablecoin bằng một đô la Mỹ. Một số đồng neo theo euro hoặc vàng.

Giữ ổn định giá

Đơn vị phát hành sử dụng các phương pháp sau để giữ giá stablecoin ở mức mục tiêu:

1. Phát hành và mua lại: Người dùng phát hành stablecoin bằng cách nạp giá trị tương ứng, hoặc đổi lấy tài sản cơ sở.
2. Arbitrage (kinh doanh chênh lệch giá): Nếu giá lệch khỏi mốc neo, nhà giao dịch mua giá thấp để đổi lấy dự trữ, hoặc bán giá cao kiếm lời.
3. Thế chấp vượt mức: Hệ thống bảo chứng tiền điện tử yêu cầu ký quỹ giá trị lớn hơn lượng stablecoin nhận được.
4. Điều chỉnh cung ứng bằng thuật toán: Stablecoin thuật toán dùng hợp đồng thông minh để tự động điều chỉnh cung ứng theo nhu cầu thị trường.

Minh bạch và kiểm toán

Nhiều đơn vị phát hành stablecoin công bố báo cáo dự trữ định kỳ hoặc bằng chứng dự trữ, thường do bên thứ ba kiểm toán nhằm củng cố niềm tin hệ sinh thái.

Ưu điểm của stablecoin

Stablecoin mang lại nhiều lợi ích so với tài chính truyền thống và các loại tiền điện tử biến động mạnh.

Ổn định giá trong thị trường biến động

Lợi thế lớn nhất của stablecoin là giữ giá ổn định so với tiền điện tử khác. Khi thị trường giảm sâu, nhà đầu tư có thể chuyển sang stablecoin để bảo toàn giá trị mà không phải rời khỏi hệ sinh thái tiền số.

Giao dịch quốc tế và kiều hối

Stablecoin giúp thanh toán toàn cầu nhanh, chi phí thấp hơn nhiều so với ngân hàng truyền thống. Ví dụ, chuyển 200 đô la Mỹ từ châu Phi hạ Sahara tiết kiệm khoảng 60% chi phí so với phương thức truyền thống.

Tài chính toàn diện

Stablecoin giúp người dân ở khu vực thiếu ngân hàng hoặc tiền nội tệ bất ổn tiếp cận kinh tế toàn cầu. Chỉ cần thiết bị di động, stablecoin là công cụ lưu trữ giá trị ổn định cho nhóm không đủ điều kiện dùng dịch vụ ngân hàng.

Ứng dụng DeFi

Stablecoin là trụ cột của nhiều giao thức DeFi, cho phép vay, cho vay và tạo lợi nhuận mà không lo biến động giá tiền điện tử.

Ứng dụng cầu nối

Stablecoin cầu nối giúp chuyển giao tài sản giữa các blockchain khác nhau, cho phép dịch chuyển liền mạch qua nhiều mạng lưới.

Bảo vệ trước lạm phát

Tại các quốc gia lạm phát cao, stablecoin neo đô la Mỹ giúp bảo vệ giá trị tiết kiệm trước nguy cơ nội tệ mất giá, thúc đẩy mạnh mẽ việc sử dụng tại Argentina, Thổ Nhĩ Kỳ, Venezuela.

Rủi ro và thách thức

Dù nhiều lợi ích, stablecoin vẫn đối mặt những rủi ro quan trọng.

Vấn đề pháp lý

Stablecoin thu hút lớn sự chú ý của cơ quan quản lý. Các chính phủ xây dựng khung pháp lý để kiểm soát rủi ro tài chính, chính sách tiền tệ và bảo vệ người tiêu dùng.

Tại Mỹ, cả hai viện Quốc hội đã tiến triển dự thảo luật stablecoin. Ở châu Âu, khung MiCA cấm stablecoin thuật toán và siết chặt yêu cầu dự trữ.

Vấn đề minh bạch dự trữ

Minh bạch dự trữ là mối quan ngại thường trực. Circle (USDC) công bố dự trữ đều đặn, trong khi một số đơn vị khác bị chỉ trích hoặc xử lý vì thiếu minh bạch hoặc công bố sai lệch.

Rủi ro mất neo giá

Một số stablecoin từng mất neo so với tài sản cơ sở. Điển hình là TerraUSD (UST) sụp đổ tháng 5 năm 2022, thổi bay khoảng 45 tỷ đô la Mỹ trong một tuần.

Ngay cả stablecoin bảo chứng tiền pháp định cũng có thể mất neo tạm thời khi thị trường căng thẳng hoặc khả năng thanh khoản của đơn vị phát hành bị nghi ngờ.

Rủi ro bảo mật và tập trung hóa

Phần lớn stablecoin do tổ chức tập trung phát hành, tạo ra rủi ro đối tác và điểm thất bại duy nhất. Người dùng phải tin tưởng đơn vị phát hành quản lý dự trữ, thực hiện đổi coin. Các stablecoin tập trung có thể bị phong tỏa hoặc đưa ví vào danh sách đen.

Ứng dụng của stablecoin

Stablecoin được ứng dụng rộng khắp trong môi trường bán lẻ và tổ chức.

Giao dịch và đầu tư

Stablecoin là cặp giao dịch chủ lực trên các sàn tiền điện tử, giúp nhà giao dịch quản lý vị thế mà không cần chuyển về tiền pháp định.

Nhà đầu tư có thể lưu trữ vốn trong stablecoin khi thị trường biến động mà vẫn ở lại hệ sinh thái tiền số.

Thanh toán và thương mại

Stablecoin giá ổn định phù hợp với giao dịch hàng ngày. Không như Bitcoin hay Ethereum, giá trị giao dịch không bị ảnh hưởng bởi biến động, doanh nghiệp yên tâm nhận thanh toán không lo mất giá.

Doanh nghiệp hưởng lợi khi chấp nhận thanh toán stablecoin vì số tiền nhận giữ nguyên giá trị.

Chuyển tiền kiều hối và quốc tế

Chuyển tiền quốc tế qua ngân hàng truyền thống vừa chậm vừa đắt, thường mất nhiều ngày và phí 5-7% trở lên. Stablecoin cho phép chuyển tiền toàn cầu gần như tức thì với chi phí thấp.

Đặc biệt hữu ích với lao động di cư gửi tiền về quê nhà.

Lưu trữ giá trị tại nơi lạm phát cao

Ở các quốc gia lạm phát hoặc kiểm soát ngoại tệ, stablecoin giúp bảo vệ sức mua. Chuyển đổi nội tệ sang stablecoin neo đô la Mỹ giúp cá nhân giữ giá trị tiết kiệm trước nguy cơ mất giá.

Ứng dụng DeFi

Stablecoin là nền tảng cho các giao thức tài chính phi tập trung:

• Cho vay và đi vay: Nền tảng cho phép cho vay stablecoin nhận lãi hoặc vay bằng thế chấp tiền điện tử
• Cung cấp thanh khoản: Stablecoin thường là một nửa của các cặp giao dịch trên sàn phi tập trung
• Canh tác lợi nhuận: Người dùng cung cấp stablecoin cho giao thức để nhận phần thưởng
• Tài sản tổng hợp: Stablecoin làm tài sản thế chấp cho các phiên bản tổng hợp của cổ phiếu, hàng hóa, tài sản khác

Quy định về stablecoin

Khung pháp lý stablecoin tiếp tục phát triển khi các chính phủ, cơ quan tài chính nhận thấy vai trò ngày càng lớn của stablecoin trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Thực trạng pháp lý hiện tại

Quy định stablecoin khác nhau theo khu vực, tập trung vào các điểm:

• Rủi ro ổn định tài chính
• Bảo vệ người tiêu dùng, nhà đầu tư
• Tuân thủ chống rửa tiền (AML), chống tài trợ khủng bố (CFT)
• Tác động tới chính sách tiền tệ
• Khả năng gây xáo trộn hệ thống ngân hàng

Các cách tiếp cận khu vực

Hoa Kỳ

Cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ đều thúc đẩy luật stablecoin, đặt ra chuẩn về dự trữ, minh bạch, giám sát đối với đơn vị phát hành.

SEC cho biết một số stablecoin với dự trữ đầy đủ, quyền đổi tiền có thể không bị coi là chứng khoán trong một số điều kiện.

Liên minh châu Âu

EU ban hành MiCA năm 2023, cấm stablecoin thuật toán và yêu cầu các stablecoin còn lại duy trì tài sản dự trữ do bên thứ ba quản lý.

Singapore

Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) đã hoàn thiện bộ quy tắc với stablecoin đơn tiền tệ neo đô la Singapore hoặc các đồng G10.

Hồng Kông

Hồng Kông triển khai khung quản lý cho đơn vị phát hành stablecoin và xây dựng sandbox thúc đẩy đổi mới thử nghiệm trong ngành.

Triển vọng pháp lý

Xu hướng chính bao gồm:

1. Giám sát cấp ngân hàng với yêu cầu về vốn, dự trữ, kiểm toán
2. Tăng minh bạch trong quản lý dự trữ
3. Bảo vệ người tiêu dùng tốt hơn qua cam kết đổi coin, công bố thông tin
4. Tích hợp với hệ thống tài chính qua cấp phép, giám sát

Cách mua và sử dụng stablecoin

Nơi mua stablecoin

Bạn có thể mua USDT, USDC trên các sàn giao dịch tiền điện tử lớn, hỗ trợ đa blockchain.

Quy trình mua stablecoin

1. Tạo tài khoản: Đăng ký tại sàn uy tín hoặc tải app di động
2. Hoàn tất xác minh: Thực hiện KYC nếu được yêu cầu
3. Vào mục Tài sản: Trên web, chọn "Tài sản" rồi "Nạp tiền"; trên app, vào "Tài sản" > "Spot" > "Nạp tiền"
4. Chọn stablecoin: Tìm và chọn đồng stablecoin mong muốn (ví dụ: USDT)
5. Chọn mạng lưới: Chọn blockchain phù hợp (ERC20, SOL, TRC20)—luôn dùng cùng mạng khi nạp/rút
6. Tạo địa chỉ: Nếu chưa có, bấm "Tạo địa chỉ"
7. Nạp tiền: Sao chép địa chỉ hoặc quét QR để chuyển từ ví/nền tảng khác
8. Chờ xác nhận: Tiền sẽ được ghi nhận sau xác nhận blockchain

Lưu trữ stablecoin

Để an toàn hơn, hãy chuyển stablecoin vào ví tự quản, ví phần cứng, phần mềm hoặc ví di động.

Lưu ý quan trọng

• Kiểm tra mạng lưới: Đảm bảo nền tảng gửi, nhận sử dụng cùng một mạng
• Nạp tối thiểu: Một số stablecoin có quy định số tiền nạp tối thiểu
• Yêu cầu MEMO: Một số token yêu cầu cả địa chỉ, MEMO
• Xác minh địa chỉ hợp đồng: Đảm bảo địa chỉ hợp đồng tài sản trùng với nền tảng
• Phí mạng: Phí giao dịch thay đổi theo blockchain
• Lưu hồ sơ giao dịch: Ghi lại giao dịch để phục vụ thuế, kế toán

Kết luận

Stablecoin kết nối blockchain và tài chính truyền thống, giúp giữ giá ổn định và tận dụng lợi thế blockchain. Vốn hóa thị trường đạt 235 tỷ đô la Mỹ, stablecoin là trụ cột của cả hệ sinh thái tiền số lẫn tài chính truyền thống. Các tổ chức lớn như PayPal, Bank of America, Stripe đã tham gia lĩnh vực này, trong khi các chính phủ ngày càng thúc đẩy khung pháp lý.

Thời gian tới, stablecoin nhiều khả năng sẽ chịu giám sát chặt hơn, tích hợp sâu với hệ thống tài chính hiện hữu, đổi mới mạnh về giải pháp phi tập trung, mở rộng ứng dụng và phát triển giải pháp theo từng khu vực.

Dù còn nhiều thách thức như bất ổn pháp lý, thiếu minh bạch, rủi ro mất neo, stablecoin đã trở thành phần thiết yếu của kinh tế số. Hiểu rõ các loại, lợi ích, rủi ro và quy định giúp người dùng tối ưu hóa sử dụng loại tài sản đa năng này.

Câu hỏi thường gặp

Stablecoin là gì và khác gì với Bitcoin, Ethereum?

Stablecoin là tiền điện tử neo vào tiền pháp định (ví dụ: đô la Mỹ) hoặc tài sản khác. Không như Bitcoin, Ethereum biến động mạnh, stablecoin giữ giá ổn định quanh 1 đô la Mỹ. Chúng được thiết kế cho thanh toán, tiết kiệm, chuyển tiền—không phải đầu cơ—và được bảo chứng bằng tài sản thực.

Stablecoin giữ giá ổn định bằng cách nào? Các cơ chế chủ yếu là gì?

Stablecoin có ba cơ chế chính: bảo chứng tiền pháp định với dự trữ 1:1 tiền mặt; bảo chứng tiền điện tử qua thế chấp vượt mức; thuật toán điều chỉnh cung ứng bằng hợp đồng thông minh. Những cách này giúp giá stablecoin luôn giữ gần mức 1 đô la Mỹ.

Các loại stablecoin chính là gì? USDT, USDC, DAI là gì?

Stablecoin có ba nhóm chính: USDT là stablecoin neo đô la Mỹ của Tether, khối lượng giao dịch lớn nhất; USDC do Coinbase, Circle phát hành, tuân thủ pháp lý Mỹ và minh bạch; DAI là stablecoin phi tập trung của MakerDAO, ổn định giá bằng hợp đồng thông minh.

Cách mua và sử dụng stablecoin?

Chọn nền tảng tiền điện tử, nhập số lượng, xác nhận giao dịch. Stablecoin được ghi nhận vào tài khoản, có thể dùng để giao dịch, chuyển tiền hoặc lưu trữ giá trị mà không lo biến động giá.

Ứng dụng, lợi ích chính của stablecoin là gì?

Stablecoin dùng trong giao dịch tài sản số, thanh toán toàn cầu, chuyển đổi giữa các loại tiền điện tử. Ưu điểm lớn nhất là ổn định giá, giúp người dùng tránh biến động, lưu trữ giá trị an toàn.

Rủi ro nào cần lưu ý khi nắm giữ stablecoin?

Rủi ro chính là mất giá khi thị trường biến động mạnh. Với stablecoin bảo chứng tiền pháp định, lợi suất nợ ngắn hạn thuộc về đơn vị phát hành, không phải nhà đầu tư. Ngoài ra còn rủi ro tín dụng của đơn vị phát hành và biến động thị trường.

Stablecoin khác gì tiền pháp định (như đô la Mỹ)?

Stablecoin cho phép chuyển tiền toàn cầu nhanh, minh bạch, truy cập 24/7 không qua trung gian, vượt trội so với tiền pháp định truyền thống.