

Trên bất kỳ nền tảng giao dịch phát triển nào, hai nhóm nhà giao dịch đóng vai trò quan trọng: market makers và market takers. Market makers cung cấp thanh khoản bằng cách đặt các lệnh chưa được khớp ngay, qua đó gia tăng độ sâu thị trường. Ngược lại, market takers tiêu thụ thanh khoản khi đặt lệnh được khớp tức thì, làm giảm độ sâu thị trường.
Để hình dung rõ hơn về market makers và market takers, có thể so sánh với một phiên chợ nông sản. Người bán đóng vai trò như market makers, thiết lập giá cho hàng hóa và tạo thanh khoản. Người mua, tức market takers, giao dịch theo giá người bán đưa ra, ảnh hưởng trực tiếp đến thanh khoản và mức giá trên thị trường. Phép so sánh này làm nổi bật sự cần thiết của cả hai vai trò trong việc duy trì thị trường hiệu quả và năng động.
Trên các nền tảng giao dịch kỹ thuật số, hai khái niệm này được vận hành thông qua hệ thống sổ lệnh và công cụ khớp lệnh. Lệnh của market makers xuất hiện trên sổ lệnh, trong khi market takers sẽ giao dịch với những lệnh này. Các nền tảng thường có chính sách ưu đãi dành cho market makers nhằm tăng thanh khoản, mang lại mức giá cạnh tranh hơn và giảm biên độ giá mua-bán, thể hiện sự định giá thị trường hiệu quả.
Phần lớn nền tảng giao dịch áp dụng cơ cấu phí phân biệt giữa lệnh maker và lệnh taker. Lệnh taker thường chịu phí cao hơn vì khớp ngay, tiêu thụ thanh khoản. Lệnh maker bổ sung vào sổ lệnh, được áp dụng mức phí thấp hơn để khuyến khích cung cấp thanh khoản. Mức phí này có thể thay đổi dựa trên khối lượng giao dịch và các chương trình ưu đãi, ví dụ dành cho người nắm giữ token hoặc NFT trên một số nền tảng.
Market makers và market takers là hai thành phần thiết yếu của hệ sinh thái giao dịch lành mạnh. Makers cung cấp thanh khoản và độ sâu thị trường bằng các lệnh chờ khớp, còn takers thực hiện giao dịch với các lệnh này, làm giảm độ sâu và thanh khoản. Mô hình maker-taker với cơ cấu phí riêng biệt giúp cân bằng hai vai trò, duy trì thị trường thanh khoản và hiệu quả.
Market taker là nhà giao dịch đặt lệnh được khớp ngay với lệnh có sẵn trên sổ lệnh, tức là ‘lấy’ thanh khoản khỏi thị trường.
Market maker cung cấp thanh khoản thông qua lệnh giới hạn, còn taker thực hiện giao dịch với lệnh đã có, từ đó giảm thanh khoản trên thị trường.
Market maker cung cấp thanh khoản bằng cách đưa ra lệnh mua và bán, còn risk taker chủ động giao dịch để tìm kiếm lợi nhuận từ biến động giá, chấp nhận rủi ro thị trường cao hơn.











