

Hãy hình dung một thế giới mà Bitcoin chỉ đóng vai trò khởi đầu cho tiền kỹ thuật số—và thực tế đó đã hiện hữu trong lĩnh vực tiền mã hóa. Trong khi Bitcoin vẫn là đồng tiền mã hóa đầu tiên và có vốn hóa lớn nhất thị trường, kể từ năm 2009, hàng nghìn loại tiền kỹ thuật số mới đã xuất hiện. Tất cả các đồng tiền thay thế này được gọi chung là altcoin.
Thuật ngữ “altcoin” là sự kết hợp của “alternative” (thay thế) và “coin” (đồng tiền), nhằm chỉ mọi loại tiền mã hóa không phải Bitcoin. Giống như việc có nhiều loại phương tiện cho các mục đích khác nhau, altcoin được tạo ra để giải quyết những vấn đề riêng hoặc cung cấp các tính năng mà Bitcoin không có.
Altcoin đầu tiên, Litecoin, ra mắt năm 2011 với mục tiêu xử lý giao dịch nhanh hơn Bitcoin. Đến nay, hệ sinh thái crypto đã có hơn 16.500 đồng tiền mã hóa, mỗi loại có đặc trưng và mục tiêu riêng. Dù hiện tại Bitcoin chiếm khoảng một nửa tổng giá trị thị trường crypto, altcoin nắm giữ phần còn lại, phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của chúng trong nền kinh tế số.
Để hiểu rõ altcoin, cần nắm vững một số thuật ngữ cơ bản trong lĩnh vực crypto.
“Coin” là tiền mã hóa vận hành trên blockchain riêng biệt. Bitcoin sử dụng blockchain Bitcoin, Ethereum chạy trên blockchain Ethereum, v.v. Đây là những đồng tiền gốc của từng mạng.
“Altcoin” là mọi đồng tiền mã hóa không phải Bitcoin. Một số người còn phân loại mọi đồng tiền không phải Bitcoin hoặc Ethereum là altcoin, do hai đồng này là lớn nhất và ổn định nhất.
“Token” là đồng tiền mã hóa hoạt động trên nền tảng blockchain của một dự án khác thay vì có blockchain riêng. Ví dụ, nhiều token sử dụng hạ tầng Ethereum nhưng phục vụ nhiều mục đích khác nhau.
Altcoin thường được chia thành hai nhóm lớn:
Hầu hết altcoin nhằm khắc phục các hạn chế của Bitcoin như tốc độ giao dịch, mức tiêu thụ năng lượng, bảo mật hoặc khả năng ứng dụng đa dạng. Mỗi altcoin đều mang lại một giá trị sử dụng riêng biệt, tạo nên sự khác biệt với Bitcoin và các đồng tiền mã hóa khác.
Thị trường altcoin rất đa dạng, gồm nhiều nhóm phục vụ các chức năng khác nhau trong hệ sinh thái crypto:
Stablecoin được phát triển để giảm biến động giá khi neo giá trị vào các tài sản ổn định như đồng USD hoặc vàng. Tiêu biểu có USDC, USDT (Tether) và DAI. Khác với phần lớn tiền mã hóa, stablecoin hướng đến sự ổn định giá cả, giúp chúng phù hợp với giao dịch thường ngày và là nơi trú ẩn an toàn khi thị trường biến động mạnh.
Utility token cung cấp quyền truy cập các dịch vụ trong một blockchain cụ thể—tương tự như “chìa khóa số” mở khóa các tính năng của nền tảng. Ví dụ, XRP phục vụ thanh toán xuyên quốc gia, còn MATIC dùng để thanh toán phí trên mạng Polygon.
Đây là nhóm altcoin được thiết kế làm phương tiện thanh toán số. Mục tiêu chính là chuyển giá trị hiệu quả với tốc độ giao dịch nhanh, chi phí thấp.
Governance token trao quyền biểu quyết cho người sở hữu đối với các quyết định của dự án blockchain. Chủ sở hữu có thể tham gia biểu quyết các thay đổi về giao thức—tương tự như quyền biểu quyết cổ đông. Ví dụ điển hình là Maker (MKR), cho phép chủ token tham gia quản trị nền tảng MakerDAO.
Security token đại diện cho quyền sở hữu tài sản ngoài blockchain, tương tự chứng khoán truyền thống. Chúng có thể đại diện cho cổ phần doanh nghiệp, bất động sản hoặc các khoản đầu tư khác, và thường thuộc phạm vi điều chỉnh của luật chứng khoán.
Meme coin ra đời từ các trào lưu mạng xã hội hoặc như một trò đùa, nhưng lại nổi tiếng nhờ cộng đồng lớn mạnh. Dogecoin (DOGE) và Shiba Inu (SHIB) là ví dụ nổi bật, xuất phát từ meme Internet và phát triển cộng đồng đông đảo. Các đồng này thường có nguồn cung rất lớn hoặc không giới hạn, khiến giá mỗi đơn vị rất nhỏ.
Play-to-earn token là động lực cho các game blockchain, nơi người chơi nhận phần thưởng crypto thông qua trải nghiệm game. Axie Infinity là ví dụ tiêu biểu—người chơi lai tạo, huấn luyện và chiến đấu với sinh vật để nhận token có thể quy đổi ra tiền khác.
Trong hàng nghìn altcoin, chỉ một số ít thực sự trở thành dẫn đầu thị trường nhờ ứng dụng, mức độ phổ biến và vốn hóa. Dưới đây là mười altcoin quan trọng nhất:
Ethereum là altcoin lớn nhất với vốn hóa thị trường gần 440 tỷ USD. Khác với Bitcoin chủ yếu là đồng tiền số, Ethereum tiên phong về hợp đồng thông minh tự động thực thi khi đủ điều kiện. Đột phá này đã mở đường cho hàng nghìn ứng dụng mới trên nền tảng Ethereum, từ tài chính đến game và nghệ thuật số.
Do Ripple Labs phát triển, XRP hướng đến cung cấp chuyển tiền quốc tế nhanh và chi phí thấp. XRP giúp tổ chức tài chính tối ưu thanh toán xuyên biên giới, là giải pháp thay thế cho các hệ thống như SWIFT.
Solana được chú ý nhờ tốc độ giao dịch vượt trội và phí cực thấp. Blockchain Solana xử lý hàng nghìn giao dịch mỗi giây, lý tưởng cho các ứng dụng đòi hỏi hiệu suất cao như giao dịch tài sản số hoặc game blockchain.
Cardano là dự án tập trung vào nghiên cứu, ưu tiên bảo mật và phát triển bền vững. Cardano vận hành theo cơ chế đồng thuận proof-of-stake, tiết kiệm năng lượng vượt trội so với mô hình đào coin của Bitcoin.
Litecoin được ví như “bạc so với vàng của Bitcoin”, là một trong những altcoin đầu tiên ra mắt năm 2011. Litecoin xác nhận giao dịch nhanh hơn và dùng thuật toán băm khác với Bitcoin. Với lịch sử hơn 10 năm, Litecoin được ưa chuộng cho thanh toán thường ngày nhờ phí thấp và chấp nhận rộng rãi.
Dogecoin xuất phát từ meme nhưng nhanh chóng trở thành đồng tiền mã hóa nổi tiếng toàn cầu. Dù khởi đầu là trò đùa, Dogecoin xây dựng cộng đồng lớn và được nhiều người nổi tiếng ủng hộ. Giá thấp, nguồn cung không giới hạn giúp đồng này phù hợp với tip trực tuyến và các giao dịch nhỏ lẻ.
Tether là stablecoin có vốn hóa lớn nhất, neo giá vào đô la Mỹ. Mỗi USDT đều được bảo chứng bằng dự trữ để giữ giá trị 1 USD, rất quan trọng cho nhà giao dịch chuyển đổi giữa tài sản biến động và tài sản ổn định mà không cần quy đổi sang tiền pháp định. USDT luôn nằm trong top các đồng tiền có khối lượng giao dịch lớn nhất hàng ngày.
USDC là stablecoin phát triển nhanh, được quản lý nghiêm ngặt và neo giá vào USD. Điều hành bởi liên minh Centre (sáng lập bởi Circle và Coinbase), USDC nổi bật nhờ minh bạch thông tin, kiểm toán dự trữ thường xuyên. Đồng tiền này đã trở thành hạ tầng quan trọng cho DeFi và thanh toán xuyên biên giới.
Ra mắt năm 2020 nhằm cạnh tranh với Dogecoin, Shiba Inu nhanh chóng được đón nhận rộng rãi. Dù xuất phát là meme, dự án nay phát triển thêm sàn phi tập trung (ShibaSwap), nền tảng NFT… Giá token cực thấp giúp nhà đầu tư cá nhân sở hữu hàng triệu hoặc tỷ token, tạo nên sức hấp dẫn lớn.
Uniswap đã cách mạng hóa giao dịch crypto nhờ mô hình tạo lập thị trường tự động (AMM). Là sàn phi tập trung hàng đầu, Uniswap cho phép người dùng giao dịch trực tiếp từ ví, trong khi chủ sở hữu UNI tham gia quản trị giao thức.
Mỗi altcoin trên đều có tính năng và lợi thế riêng so với Bitcoin, đáp ứng những nhu cầu và kịch bản sử dụng đa dạng cho thị trường.
Muốn đầu tư altcoin hiệu quả, bạn cần hiểu hai chỉ số nền tảng: altcoin dominance (tỷ trọng altcoin) và vốn hóa thị trường.
Altcoin dominance là tỷ trọng giá trị của altcoin trong tổng vốn hóa thị trường crypto. Công thức tính là:
Altcoin Dominance = (Tổng vốn hóa thị trường Crypto – Vốn hóa thị trường Bitcoin) / Tổng vốn hóa thị trường Crypto × 100%
Khi tỷ trọng Bitcoin giảm, altcoin dominance tăng, phản ánh dòng vốn chảy mạnh vào các đồng tiền thay thế.
Biểu đồ altcoin dominance rất hữu ích để nhận diện chu kỳ thị trường:
Lịch sử ghi nhận altcoin dominance đạt đỉnh gần 67% giai đoạn bull run 2017–2018, và gần 60% giữa năm 2021. Đây đều là thời điểm giá altcoin tăng mạnh mẽ.
Vốn hóa altcoin là tổng giá trị các altcoin lưu hành, được tính bằng giá mỗi đồng nhân với số lượng lưu hành, loại trừ Bitcoin.
Hiện tổng vốn hóa altcoin ở mức khoảng 1,4 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng 55% toàn bộ thị trường crypto.
Theo dõi biểu đồ vốn hóa altcoin giúp nhận diện xu hướng:
Nhà đầu tư thường theo dõi tỷ lệ vốn hóa Bitcoin/altcoin để nhận biết dòng tiền luân chuyển giữa các phân khúc. Khi dòng vốn chuyển từ Bitcoin sang altcoin, giá altcoin thường tăng mạnh.
Thị trường crypto định kỳ xuất hiện “mùa altcoin” (altseason), tức là giai đoạn các altcoin đồng loạt vượt trội hơn Bitcoin, thường gắn với các đợt tăng giá nhanh và mạnh.
Mùa altcoin thường bắt đầu sau khi Bitcoin tăng giá mạnh rồi tích lũy đi ngang. Nhà đầu tư tìm kiếm lợi suất cao hơn chuyển vốn sang altcoin, làm giảm tỷ trọng Bitcoin và đẩy giá altcoin tăng vọt.
Chỉ số Altcoin Season Index giúp xác định thị trường có bước vào mùa altcoin hay không, dựa trên các tiêu chí:
Một số mùa altcoin nổi bật gồm:
Mùa altcoin thường kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, tùy điều kiện thị trường, tâm lý nhà đầu tư và yếu tố vĩ mô. Tuy nhiên, chúng có thể kết thúc đột ngột, giá altcoin giảm nhanh như khi tăng.
Như mọi khoản đầu tư, altcoin vừa tiềm ẩn cơ hội sinh lời lớn vừa ẩn chứa nhiều rủi ro mà nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ lưỡng.
Trước các rủi ro trên, nghiên cứu kỹ lưỡng là–bắt buộc khi đầu tư altcoin. Hãy cân nhắc các yếu tố then chốt sau khi đánh giá dự án:
Whitepaper mô tả công nghệ, mục tiêu và chiến lược dự án. Khi đánh giá, chú ý các tiêu chí:
Đánh giá toàn diện các khía cạnh trên giúp bạn ra quyết định đầu tư altcoin sáng suốt và tránh các dự án rủi ro.
Lưu trữ altcoin đúng cách là yếu tố then chốt để bảo vệ tài sản. Mỗi phương pháp lưu trữ có mức độ bảo mật và tiện lợi riêng.
Ghi nhớ: “Không giữ khóa cá nhân—không sở hữu coin.” Chủ động bảo vệ altcoin là điều kiện tiên quyết khi tham gia hệ sinh thái crypto.
Thị trường altcoin đã phát triển vượt bậc từ năm 2011. Khi ngành crypto trưởng thành, những dự án có giá trị thực và ứng dụng thực tế sẽ phát triển, còn những dự án yếu sẽ dần bị loại bỏ.
Với người mới, muốn đầu tư altcoin thành công cần tiếp cận chủ động—theo dõi chỉ số thị trường, nhận diện rủi ro, đa dạng hóa danh mục, nghiên cứu kỹ lưỡng và áp dụng các nguyên tắc bảo mật nghiêm ngặt để bảo vệ tài sản.
Dù bạn theo dõi altcoin dominance hay xây dựng danh mục các dự án tiềm năng, hiểu rõ nền tảng về altcoin là chìa khóa để thành công trong hệ sinh thái tiền mã hóa.
Altcoin là mọi loại tiền mã hóa ngoài Bitcoin. Các altcoin vận hành trên blockchain và thường mang lại đổi mới công nghệ mới. Bitcoin ổn định, trưởng thành hơn; altcoin biến động mạnh hơn và cập nhật công nghệ nhanh hơn.
Ethereum, Solana, Cardano, Polkadot, Avalanche, Chainlink, BNB, Dogecoin, Shiba Inu và Ripple có tiềm năng tăng trưởng mạnh năm 2025 nhờ hệ sinh thái mở rộng và liên tục nâng cấp công nghệ.
Đánh giá vốn hóa, khối lượng giao dịch, thanh khoản; xem xét whitepaper, đội ngũ phát triển, công nghệ; chú ý uy tín cộng đồng. Nên ưu tiên altcoin có lịch sử hoạt động ổn định, ứng dụng rõ ràng.
Altcoin biến động mạnh và không có bảo vệ pháp luật. Rủi ro lớn gồm thiếu rõ ràng pháp lý, ví dễ bị hack, giao dịch không thể đảo ngược, nguy cơ lừa đảo. Dùng ví uy tín, xác minh nền tảng, lưu trữ tài sản bằng phương thức bảo mật cao.
Solana nổi bật với thông lượng cao (65.000 giao dịch/giây), phí thấp nhờ cơ chế đồng thuận lai PoS+PoH. Ethereum dẫn đầu nhờ cộng đồng phát triển viên lớn, sự hậu thuẫn từ tổ chức dù còn thách thức về mở rộng. Hai nền tảng này đều có vị thế riêng trong Web3.
Mua altcoin trên các sàn uy tín. Lưu trữ lâu dài nên chọn ví phần cứng (Ledger, Trezor), giao dịch thường xuyên chọn ví nóng uy tín. Tránh lưu trữ số lượng lớn trên sàn.
Triển vọng thị trường altcoin năm 2025 rất sáng sủa. Các cơ hội nổi bật gồm giao dịch DeFi tăng trưởng, nhu cầu token AI/machine learning đi lên, mở rộng Layer 2, cải thiện khả năng tương tác chuỗi chéo. Quy định rõ ràng hơn sẽ hút vốn tổ chức, thúc đẩy trưởng thành và tiềm năng cho các lĩnh vực mới nổi.
Có, altcoin thuộc các lĩnh vực DeFi, NFT và Layer 2 rất đáng chú ý nhờ giải pháp đổi mới, khả năng mở rộng và tiềm năng tăng trưởng mạnh. Đây là những dự án triển vọng trong hệ sinh thái Web3.











